Son güncelleme:
Kısaca
Diz kireçlenmesi (osteoartrit), eklem kıkırdağının zamanla aşınmasıdır. Hareketle artan ağrı, sabah tutukluğu, şişlik ve eklemde ses yapar. Kilo kontrolü, kas güçlendirme egzersizleri, fizik tedavi, ilaçlar ve uygun hastalarda eklem içi enjeksiyonlar ağrıyı azaltıp hareketliliği korumada etkilidir; protez ameliyatı ileri ve tedaviye yanıtsız evrelere ayrılır.
Diz kireçlenmesi nedir?
Diz eklemindeki kemik uçlarını örten kıkırdak, eklemin sürtünmesiz çalışmasını sağlar. Yaş, aşırı yük ve geçirilmiş yaralanmalarla bu kıkırdak incelip aşınır; eklem kenarlarında kemik çıkıntıları oluşur. Halk arasında kireçlenme denilen bu tablonun tıptaki adı osteoartrittir.
Belirtileri nelerdir?
- Yürümekle, merdiven inip çıkmakla artan, dinlenmekle azalan diz ağrısı
- Sabahları ya da uzun oturduktan sonra kısa süren tutukluk
- Dizde şişlik ve sıcaklık artışı
- Hareket sırasında çıtırtı, sürtünme sesi
- İleri evrelerde bacaklarda eğrilik ve hareket kısıtlılığı
Risk faktörleri
- İleri yaş ve ailede kireçlenme öyküsü
- Fazla kilo — her fazla kilo, özellikle merdiven ve yokuşta dize katlanarak yük bindirir
- Geçirilmiş menisküs veya bağ yaralanmaları
- Zayıf uyluk kasları
- Diz eksenindeki bozukluklar (O veya X bacak)
Ameliyatsız tedavi seçenekleri
Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak, eklemin hareketliliğini korumak ve kireçlenmenin ilerlemesini yavaşlatmaktır:
- Egzersiz: Uyluk ve kalça kaslarını güçlendiren düzenli egzersiz, kanıtı en güçlü tedavilerden biridir.
- Kilo kontrolü: Az miktarda kilo kaybı bile diz ağrısını belirgin şekilde azaltabilir.
- Fizik tedavi: Ağrı ve şişliği azaltan uygulamalar ve hareket açıklığı çalışmaları.
- İlaç tedavisi: Kontrollü ve kısa süreli ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar.
- Eklem içi enjeksiyonlar: Hastanın evresine ve şikâyetine göre hyaluronik asit, PRP gibi seçenekler değerlendirilebilir.
- Destekler: Uygun ayakkabı, gerekirse dizlik veya baston.
Ne zaman doktora başvurmalı?
Sıkça sorulan sorular
Diz kireçlenmesi tamamen geçer mi?
Aşınan kıkırdak tamamen eski haline dönmez; ancak doğru tedaviyle ağrı büyük ölçüde azaltılabilir, hareketlilik korunur ve ilerleme yavaşlatılabilir.
Diz kireçlenmesinde yürüyüş yapılır mı?
Evet. Ağrıyı artırmayan tempoda, düz zeminde düzenli yürüyüş faydalıdır. Egzersiz programının kişiye göre ayarlanması önerilir.
Diz kireçlenmesi için ameliyat şart mı?
Hayır. Protez ameliyatı; ileri evre, ağrısı yaşam kalitesini ciddi bozan ve ameliyatsız tedavilere yanıt vermeyen hastalara ayrılır. Hastaların çoğu ameliyatsız yöntemlerle rahatlar.
Kilo vermek diz ağrısını azaltır mı?
Evet. Fazla kilo dize binen yükü artırır; az miktarda kilo kaybı bile ağrıyı ve fonksiyonu belirgin şekilde iyileştirebilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi için lütfen bir hekime başvurun.